Dul-yetim aylıkları ne kadar olacak?

Mevcut sistemde, ölen Bağ-Kur’lu ise ölüm tarihinde en az beş tam yıl (1.800 gün), SSK’lı ise: En az 5 yıldan beri sigortalı bulunup (900 gün), Emekli Sandığı İştirakçisi ise: En az 10 yıl (3.600 gün), prim ödemesi halinde hak sahibi yakınlarına aylık bağlanıyor. Ancak, ölen memurun ailesi malul ve muhtaç durumda ise, 5 yıl prim ödenmesi yeterli bulunuyor.

Yeni sistemde; en az 1800 gün (4/a kapsamındaki sigortalılar için her türlü “borçlanma süreleri hariç” en az 5 yıldan beri sigortalı bulunup, toplam 900 gün) prim ödeyen sigortalının ölümü halinde hak sahibi yakınlarına aylık bağlanabilecek. Görüldüğü gibi, yeni sistemde özellikle memur aileleri açısından, aylık bağlanma koşullarında, olumlu bir düzenleme yapılıyor. Önceden aranılan 10 yıllık süre, 5 yıla indiriliyor.

Yeni sisteme göre emeklilik

SSK, Bağ-Kur ve T.C. Emekli Sandığı’nın kapatılıp yerine SGK’nın kurulmasından sonra eskilerin emekliliğinde pek bir şey değişmiyor ama 5510 sayılı Kanun ile;

t 30 Nisan 2008 tarihinden sonra ilk defa eski adıyla Bağ-Kur’lu yeni adıyla 4/B’li olanlar ile eski adıyla emekli sandığı iştirakçisi yeni adıyla 4/C’li olanlardan, yeni sisteme göre emeklilik için; kadınlarda 58, erkeklerde ise 60 yaşını doldurmaları ve en az 9.000 gün prim ödemiş olma koşulu aranacak. Ancak eski adıyla SSK’lı yeni adıyla 4/A’lı olan sigortalılardan istenen, prim gün sayısı şartı 7.200 gün olacak.

Bu prim ödeme süresi yanında bir de yaş şartı var, kimin hangi yaşta emekli edileceği 9000 gün veya 7200 günü tamamladıkları tarihe göre belirlenecektir.

***30.04.2008 sonrasında işe giren 4/a (eski SSK’lı) sigortalıları için 7200 günü tamamladıkları tarihe göre aşağıdaki yaşlarda emekli olacaklardır. Bağ-Kur’lu (4/b’li), kamu görevlileri (4/c’li) olanlarda ise kademeler 9000 günü tamamladıkları tarihe göre aşağıdaki yaşlarda emekli olacaklar.

Öte yandan, yeterli prim ödeme süresini tamamlayamayanlar için 5400 gün (15 tam yıl) ile de yaşlılık aylığı alma hakları olacaktır. Bu durumdan yararlanabilmek için ise madde metninde geçen, “Sigortalılar, ikinci fıkranın (a) ve (b) bentlerinde yer alan yaş hadlerine 65 yaşını geçmemek üzere üç yıl eklenmek ve adlarına en az 5400 gün malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi bildirilmiş olmak şartıyla da yaşlılık aylığından yararlanabilirler.” hükmü için uygulanacak kademeler belli değildir. Çünkü, kademeler 7200 veya 9000 günün tamamlanma anına göre belli edilmektedir. Bu kişiler ise hiçbir zaman bu gün sayılarına ulaşamadıkları için 65 yaşından evvel emekli olamayacaklardır.

Yaş hadleri yeni kanunda nasıl oldu

İŞÇİLER

Halen geçerli olan sisteme göre SSK’lıların NORMAL emekliliği

a) İlk defa 8 Eylül 1999 öncesinde sosyal güvenlik kapsamına girenler,

Bu kişilerin bugüne kadar alıştıkları emeklilik yaş ve şartlarında bir değişiklik yoktur;

Kadınlar, 20 yıllık sigortalı süresini doldurmak koşuluyla, sigorta başlangıç tarihlerine göre, 5000 - 5975 gün arasında prim ödeyerek, işe giriş tarihlerine göre en az 38 ve en çok 56 yaşlarında emekli olacaklar.

Erkeklerin de 08.09.1999 öncesinde işe girenleri 25 yıllık sigortalı süresini doldurmak koşuluyla, sigorta başlangıç tarihlerine göre, 5000- 5975 gün arasında prim ödeyerek, en az 44 ve en çok 58 yaş arasında eski adıyla SSK yeni adıyla 4/A’lı olarak emekli olabilecekler.

*** Bu kategoriye giren kişiler 3600 günü doldurmak şartıyla yaşlılıktan da emekli olabilmektedirler ve kadın ise 50 ile 58 arasında, erkek iseler 55 ile 60 yaş arasında emekli olurlar.

b) 8 Eylül 1999 tarihi ile 30.04.2008 tarihleri arasında sosyal güvenlik kapsamına girenler,

8 Eylül 1999 ile 30 Nisan 2008 tarihleri arasında hangi kurum veya şekilde olursa olsun sosyal güvenlik kanunları kapsamında işe girmiş olanlar ise kadın iseler 58, erkek iseler 60 yaşını doldurmak ve bu süre boyunca en az 7 bin gün prim ödemiş olmak koşuluyla emekli olabilmektedirler.

***Bu kategoriye giren kişiler 4500 günü doldurmak şartıyla yaşlılıktan da emekli olabilmektedirler ve kadın ise 60 , erkek iseler 62 yaşında en az 25 yıllık sigortalılık süresi ile yaşlılıktan emekli olurlar.

MEMURLAR

a) 8 Eylül 1999 günü öncesinde işe başlayan memurlar eskiden olduğu gibi kadın ise 20 (7200 gün), erkek ise 25 tam yıl (9000 gün) prim ödeyerek emekli olabilir ama 4759 sayılı Kanun’un yürürlük tarihi olan 23 Mayıs 2002 itibarıyla, prim ödeme süresi olarak emekliliğine kalan süreye göre hesaplanan bir de yaş şartı getirilmiş olup bu yaşlar kadınlar için 44’ten başlayıp 56’ya kadar, erkekleri için ise ; 44’ten başlayıp 58 yaşına kadar gidebilmektedir.

b) 8 Eylül 1999 ile 30 Nisan 2008 tarihleri arasında işe başlayan memurlar da emeklilik için; kadınlarda 58, erkeklerde 60 yaş ve 25 tam yıl prim ödenmesi koşulu aranıyor.

***Memurlar yaşlılıktan da emekli olabilmektedirler ve en az 15 tam yıl kesenek-prim ödeme süresi olan memurlar 61 yaşında emeklilik haklarına kavuşabilmektedir.

BAĞ-KUR’LULAR

a) 8 Eylül 1999 günü öncesinde işe başlayan Bağ-Kur’lular eskiden olduğu gibi kadın ise 20 (7200 gün), erkek ise 25 tam yıl (9000 gün) prim ödeyerek emekli olabilir ama 4759 sayılı Kanun’un Bağ-Kur’lular için yürürlük tarihi olan 01.06.2002 itibarıyla, prim ödeme süresi olarak emekliliğine kalan süreye göre hesaplanan bir de yaş şartı getirilmiş olup bu yaşlar kadınlar için 44’den başlayıp 56’ya kadar, erkekleri için ise ; 44’den başlayıp 58 yaşına kadar gidebilmektedir.

*** Bağ-Kur’lular yaşlılıktan 5400 gün sayısı ile de emekli olabilmektedirler ve 01.06.1999 günü itibarıyla emekliliklerine kalan süreye göre kadın ise 50-56, erkek ise 55-58 yaşlarında kademeli olarak emekli edilmektedirler.

b) 8 Eylül 1999 ile 30 Nisan 2008 tarihleri arasında işe başlayan Bağ-Kur’lular ise emeklilik için; kadınlarda 58, erkeklerde 60 yaş ve 25 tam yıl prim ödenmesi koşulu aranmaktadır.

*** Bağ-Kur’lular yaşlılıktan 5400 gün sayısı ile de emekli olabilmektedirler ve kadın ise 60, erkek ise 62 yaşında emekli edilmektedir.

1 Ekim’den itibaren yürürlüğe giren Sosyal Güvenlik Reform Kanunu’yla sağlık yardımından emekliliğe borçlanma süresinden maaş hesabına kadar her şey değişiyor. Çalışanların Şövalyesi Sosyal Güvenlik Uzmanı Ali Tezel vatandaşın aklındaki tüm sorulara cevap verdi

Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliğinin 59. Maddesine göre; İlk defa 01.10.2008 tarihinden sonra sigortalı olan 4-1/(a), 4-1/(b) ve 4-1/(c) bentlerinden birden fazlasına tabi olarak çalışan veya prim ödeyen sigortalıların yaşlılık aylığı bağlanmasına ilişkin talepleri, sigortalılık süresi içinde en fazla sigortalılığının geçtiği sigortalılık hâli esas alınarak sonuçlandırılacak.

Sigortalılık hâllerindeki hizmet sürelerinin eşit olması ile yaş haddinden re’sen emekli olma, süresi kanunla belirlenen vazifelere atanma veya seçilme ve bağlı oldukları sigortalılık hâlinin kanunla değiştirilmesi durumunda ise son sigortalılık hâli esas alınacak.

Ancak, İlk defa 01.10.2008 tarihinden önce sigortalı veya iştirakçi olup bu tarihten sonra aylık talebinde bulunanlardan, farklı sosyal güvenlik kurumlarına tabi hizmetleri bulunan ya da Kanunda belirtilen 4-1/(a), 4-1/(b) ve 4-1/(c) bentlerindeki sigortalılık hâllerinden birden fazlasına tabi olanların tahsis taleplerinde, mülga 2829 sayılı Kanun hükümleri uygulanacak. Kanuna tabi geçen hizmetlerle 506 sayılı Kanun’un geçici

20’nci maddesine tabi sandıklarda geçen hizmetlerin birleştirilmesinde de mülga 2829 sayılı Kanun hükümleri uygulanacak. Birleştirilmiş hizmet süreleri toplamı üzerinden, ilgililere; son yedi yıllık fiili hizmet süresi içinde fiili hizmet süresi fazla olan kurumca, hizmet sürelerinin eşit olması halinde ise eşit hizmet sürelerinden sonuncusunun tabi olduğu kurumca, kendi mevzuatına göre aylık bağlanır ve ödenir. Ancak, malullük, ölüm, 5434 sayılı T.C. Emekli Sandığı Kanununa göre yaş haddinden re’sen emekli olma, süresi kanunla belirlenen vazifelere atanma veya seçilme ve bağlı oldukları kurumun kanunla değiştirilmesi hallerinde ilgililere hizmet sürelerinden sonuncusunun tabi olduğu kurumca, kendi mevzuatına göre aylık bağlanır.